جمله سؤال و جواب زوست منم چون رباب * مىزندم او شتاب زخمه كه يعنى بنال يك دم بانگ نجات ، يك دم آواز مات * مىزند آن خوش صفات بر من و بر وصف حال ب 14295 / 14296 همه چو كوس و چو طبليم دل تهى پيشت * بر آوريم فغان چون زنى تو زخم دوال ب 14325 بگفت دل كه سكستن ز تو چگونه بود * چگونه بىز دهل زن كند غريو دهل همه جهان دهلند و توى دهل زن و بس * كجا روند ز تو چونك بسته است سبل جواب داد كه خود را دهل شناس و مباش * گهى دهل زن و گاهى دهل كه آرد ذل ب 14352 / 14353 / 14354 و تصور مىرود كه منشا اين تشبيه عبارت ذيل است : « مثل المؤمن كمثل المزمار لا يحسن صوته الا بخلاء بطنه » كه مولانا آن را حديث پنداشته و در مثنوى ( چاپ ليدن ج 4 ب 4213 ) و نيز در ديوان كبير بيت ( 6472 ، 18235 ) بدان استناد جسته است و اصل آن با تغييرى در عبارت منسوبست به ابو طالب محمد بن على بن عطيه‌ى مكى از صوفيه‌ى بزرگ ( متوفى 386 ) كه در احاديث مثنوى ، انتشارات دانشگاه طهران ، ص 222 نقل كرده‌ام و آن نيز با تفاوتى مختصر گفته‌ى يكى از باديه نشينان است ( عيون الاخبار ، مصر ، ج 3 / ص 222 ) نهايت آن كه مولانا بر عادت خود كه از كاهى ضعيف